સાવધાન! હવે OTP કે બેંક એલર્ટ વગર પણ થઈ શકે છે છેતરપિંડી, AI આધારિત સાયબર ક્રાઈમમાં ચિંતાજનક વધારો
0 
0 
અમદાવાદ: દેશમાં ડિજિટલ બેંકિંગ અને ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શનનો વ્યાપ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. તેની સાથે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડીપફેક ટેક્નોલોજીનો દુરુપયોગ કરીને સાયબર ઠગાઈના બનાવોમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. હવે ઘણા કિસ્સાઓમાં કોઈ OTP અથવા બેંક એલર્ટ આવ્યા વગર જ ખાતામાંથી રૂપિયા ઉપડી જવાના બનાવો સામે આવી રહ્યા છે.
AI અને ડીપફેક બન્યા સાયબર ઠગોનું નવું હથિયાર
સાયબર ગુનેગારો હવે વોઈસ ક્લોનિંગ અને ડીપફેક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને લોકોનો અવાજ અને ચહેરાની નકલ તૈયાર કરે છે. સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ ફોટા, વીડિયો અને ફોન પરની વાતચીતના આધારે તેઓ નકલી ઓળખ બનાવી બેંકિંગ અને KYC પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ કરે છે.
સાયબર ક્રાઈમના ચોંકાવનારા આંકડા
- વિશ્વભરમાં AI આધારિત સાયબર ક્રાઈમમાં આશરે 84%નો વધારો નોંધાયો છે.
- ભારતમાં ચાલુ વર્ષે 1 કરોડથી વધુ સાયબર ક્રાઈમના બનાવો નોંધાયા હોવાનું જણાવાય છે, જેમાં 30 લાખથી વધુ છેતરપિંડીના કેસ સામેલ છે.
- નાણાકીય છેતરપિંડીના ગુનાઓમાં પણ 17%નો વધારો થયો છે.
- ગુજરાતમાં છેલ્લા 5 વર્ષમાં ઓનલાઈન ફ્રોડના કેસમાં 30%નો વધારો થયો છે અને દરરોજ સરેરાશ 500 જેટલી ફરિયાદો નોંધાઈ રહી છે.
કેવી રીતે થાય છે છેતરપિંડી?
સાયબર ઠગો વોટ્સએપ, ફેસબુક, ઈન્સ્ટાગ્રામ, મેસેજિંગ એપ્સ, જોબ પોર્ટલ, ડેટિંગ પ્લેટફોર્મ અને ફોન કોલ દ્વારા લોકોનો સંપર્ક કરે છે.
તેઓ સોશિયલ મીડિયા પરથી ફોટા અને વીડિયો મેળવી અથવા ફોન કોલ દરમિયાન અવાજ રેકોર્ડ કરીને વોઈસ ક્લોનિંગ કરે છે. ત્યારબાદ AIની મદદથી ડીપફેક વીડિયો બનાવી KYC પ્રક્રિયાને બાયપાસ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ રીતથી નકલી બેંક ખાતા ખોલવા, લોન લેવા અથવા નાણાકીય છેતરપિંડી આચરવામાં આવે છે.
અમદાવાદમાં સામે આવ્યો કિસ્સો
અમદાવાદના થલતેજ વિસ્તારમાં એક વ્યક્તિના ઓળખ દસ્તાવેજોની માહિતીનો દુરુપયોગ કરીને OTP વગર મોબાઈલ નંબર બદલવાનો, ડિજીલોકર ઍક્સેસ કરવાનો અને નવા બેંક ખાતા ખોલી ઓનલાઈન લોન લેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ કેસમાં અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્ચે અમદાવાદ, આણંદ, વડોદરા અને ભરૂચમાંથી 4 આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે. પ્રાથમિક તપાસમાં તેઓ અન્ય રાજ્યોના માસ્ટરમાઈન્ડ સાથે મળીને કાર્યરત હોવાનું સામે આવ્યું છે.
સાયબર ઠગાઈથી બચવા માટે રાખો આ સાવચેતી
- પોતાના બાયોમેટ્રિક ડેટા અને વ્યક્તિગત માહિતી સુરક્ષિત રાખો.
- બેંક અને ઈ-મેલ નોટિફિકેશન પર નિયમિત નજર રાખો.
- મોબાઈલનું નેટવર્ક અથવા SIM અચાનક બંધ થઈ જાય તો તરત જ ટેલિકોમ કંપનીનો સંપર્ક કરો.
- કોઈ પણ શંકાસ્પદ નાણાકીય વ્યવહાર જણાય તો વિલંબ કર્યા વગર સાયબર ક્રાઈમ પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવો.
- સોશિયલ મીડિયા પર વ્યક્તિગત ફોટા, વીડિયો અને ખાનગી માહિતી શેર કરતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખો.
AIના વધતા ઉપયોગ સાથે સાયબર ગુનેગારો પણ નવી-નવી રીતો અપનાવી રહ્યા છે. તેથી ડિજિટલ સુરક્ષા અંગે સતત સતર્ક રહેવું અને સત્તાવાર માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું આજના સમયમાં અત્યંત જરૂરી બની ગયું છે.
