SIR વિવાદ વકર્યો: વિપક્ષના ગંભીર આક્ષેપો વચ્ચે ભાજપ અને ચૂંટણી પંચનો વળતો જવાબ

મતદાર યાદીની Special Intensive Revision (SIR) પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચની આંતરિક કામગીરીને લઈને રાજકીય વિવાદ વકર્યો છે. કોંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી (AAP), તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સહિતના વિપક્ષી નેતાઓએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કેટલાક નેતાઓએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા, તપાસ અને ધરપકડની માંગ કરી છે, જ્યારે કેટલાકે SIR દરમિયાન થયેલી કામગીરીથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં ચૂંટણી ફરી યોજવાની માંગ કરી છે.
બીજી તરફ, ભાજપે વિપક્ષના આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. ચૂંટણી પંચે પણ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેના નિર્ણયોમાં આંતરિક ચર્ચા અને મતભેદ થઈ શકે છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણયો પંચની સંસ્થાગત પ્રક્રિયા અને સર્વસંમતિથી લેવાયા હોવાનું તેનું કહેવું છે.
ખડગેએ SIRના આંકડાઓ અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમણે દાવો કર્યો કે SIRના પ્રથમ તબક્કાઓ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં નામો ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
ખડગેએ અગાઉ વિપક્ષી સાંસદો દ્વારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને હટાવવાની માંગ સાથે આપવામાં આવેલી નોટિસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી આ મુદ્દે જવાબ માંગ્યો.
અભિષેક મનુ સિંઘવીના ચૂંટણી પંચ પર આક્ષેપ
કોંગ્રેસના નેતા અને વકીલ અભિષેક મનુ સિંઘવીએ ચૂંટણી પંચની આંતરિક કામગીરી અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે ચૂંટણી કમિશનરો વચ્ચે થયેલા મતભેદ સંબંધિત તમામ નોંધ જાહેર કરવાની માંગ કરી.
સિંઘવીએ ફોર્મ-6માં થયેલા ફેરફારો અને પશ્ચિમ બંગાળમાં SIR બાદ નોંધાયેલી અપીલોનો ઉલ્લેખ કરીને સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે તપાસની માંગ કરી હતી.
રાહુલ ગાંધીએ ‘વોટ ચોરી’નો આક્ષેપ કર્યો
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે સોશિયલ મીડિયા પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા. તેમણે BJP, RSS અને ચૂંટણી પંચ પર મતદારોના અધિકારો સાથે ચેડાં કરવાનો આરોપ મૂક્યો અને આ મુદ્દે ન્યાય મળવાની વાત કરી.
કેજરીવાલે CEC સામે કાર્યવાહી અને ચૂંટણી રદ કરવાની માંગ કરી
આમ આદમી પાર્ટીના નેતા અરવિંદ કેજરીવાલે ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમણે દાવો કર્યો કે મોટી સંખ્યામાં મતદારોના નામ ગેરકાયદેસર રીતે દૂર કરવામાં આવ્યા છે અને ચૂંટણી સંબંધિત ડેટા પર કેન્દ્રિય નિયંત્રણ વધારવામાં આવ્યું છે.
કેજરીવાલે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કાર્યવાહી કરવાની માંગ સાથે દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, હરિયાણા, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાન સહિતના રાજ્યોમાં અગાઉ યોજાયેલી ચૂંટણીઓ રદ કરીને ફરી ચૂંટણી યોજવાની માંગ કરી.
AAPના રાજ્યસભા સાંસદ સંજય સિંહે પણ SIR પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવતા ચૂંટણી પંચ સામે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા.
મમતા બેનર્જીનો પણ આકરો વિરોધ
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી પર સવાલ ઉઠાવતા આરોપ લગાવ્યો કે પંચ પર શાસક પક્ષનો પ્રભાવ છે. તેમણે પણ સંબંધિત અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ફરી મતદાનની માંગ કરી.
ઉદ્ધવ ઠાકરે અને અખિલેશ યાદવના સવાલ
શિવસેના (UBT) પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરેએ ચૂંટણી કમિશનરો વચ્ચેના મતભેદ અંગે જાહેર થયેલી વિગતોનો ઉલ્લેખ કર્યો અને સુપ્રીમ કોર્ટના હસ્તક્ષેપની માંગ કરી.
સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે પણ ચૂંટણી પંચ જેવી બંધારણીય સંસ્થાની સ્વતંત્રતા અંગે સવાલ ઉઠાવતા સુપ્રીમ કોર્ટને મામલે સંજ્ઞાન લેવાની અપીલ કરી.
તેજસ્વી યાદવ અને એમ.કે. સ્ટાલિનનો વિરોધ
RJD નેતા તેજસ્વી યાદવે બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, હરિયાણા અને પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા.
તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી અને DMK નેતા એમ.કે. સ્ટાલિને પણ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની કામગીરી અંગે સવાલ ઉઠાવી તેમના રાજીનામાની માંગ કરી.
ભાજપે આક્ષેપો ફગાવ્યા
વિપક્ષના આક્ષેપોનો જવાબ આપતા ભાજપ પ્રવક્તા સંબિત પાત્રાએ કહ્યું કે ચૂંટણીમાં સતત પરાજય બાદ વિપક્ષી પક્ષો બંધારણીય સંસ્થાઓની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.
તેમણે ચૂંટણી પંચના સભ્યો વચ્ચે થયેલા પત્રવ્યવહારનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે અલગ-અલગ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા અને મતભેદ હોવા એ સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ અંતિમ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા.
ભાજપે પશ્ચિમ બંગાળના ચૂંટણી પરિણામોના આંકડાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરીને વિપક્ષના ‘વોટ ચોરી’ના આરોપો સામે દલીલ કરી.
વિવાદનું મૂળ શું છે?
વિવાદનું મુખ્ય કારણ ચૂંટણી પંચની આંતરિક કામગીરી અંગે પ્રકાશિત થયેલો એક અહેવાલ છે. અહેવાલ મુજબ ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન પંચના વિવિધ નિર્ણયો અંગે લેખિત વાંધા નોંધાવ્યા હતા.
આ વાંધાઓમાં નવા મતદારોની નોંધણી, મતદાર યાદીમાંથી નામો દૂર કરવા, Form-6માં ફેરફાર અને મતદાર ડેટાના સંચાલન સહિતના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થતો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
ચૂંટણી પંચે શું કહ્યું?
ચૂંટણી પંચે આ મુદ્દે સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું છે કે બહુસભ્ય બંધારણીય સંસ્થામાં અંતિમ નિર્ણય પહેલાં આંતરિક ચર્ચા, સૂચનો અને અલગ-અલગ મંતવ્યો આવવા સ્વાભાવિક છે.
પંચના જણાવ્યા અનુસાર છેલ્લા મહિનાઓમાં SIR સહિત અનેક સુધારાત્મક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે અને અંતિમ નિર્ણયો સંસ્થાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ લેવામાં આવ્યા છે.
આથી, એક તરફ વિપક્ષ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને SIR પ્રક્રિયા અંગે તપાસ તથા જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ કરી રહ્યો છે, જ્યારે બીજી તરફ ભાજપ અને ચૂંટણી પંચ આ આક્ષેપોને ફગાવીને પ્રક્રિયાને નિયમો અને સંસ્થાકીય ચર્ચા અનુસાર થયેલી ગણાવી રહ્યા છે.
SIRને લઈને રાજકીય અને કાનૂની ચર્ચા હવે વધુ તેજ બનતી જોવા મળી રહી છે.