UPI ચાર્જ મુદ્દે કેન્દ્રનો બચાવ: વિદેશી દબાણના આક્ષેપો ફગાવ્યા, ગ્રાહકો પર ચાર્જ નહીં
0 
0 
UPI પર નવા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR)ને લઈને રાજકીય વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે વિદેશી દબાણના આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. નાણા મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ભારતના નીતિગત નિર્ણયો સ્વતંત્ર રીતે લેવામાં આવે છે અને નવા MDRનો હેતુ ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમને વધુ ટકાઉ બનાવવાનો છે.
નવા નિયમો 15 ઓક્ટોબર, 2026થી અમલમાં આવશે. પસંદગીના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) UPI વ્યવહારોમાં ₹2,000થી વધુની ચુકવણી પર 0.4% MDR લાગશે. ₹75,000 કે તેથી વધુના વ્યવહારમાં આ ચાર્જ મહત્તમ ₹300 સુધી મર્યાદિત રહેશે. આ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી નહીં પરંતુ વેપારી તરફથી ચૂકવવાનો રહેશે.
કોંગ્રેસે વિદેશી દબાણનો આરોપ લગાવ્યો
નવા MDRને લઈને કોંગ્રેસ સહિતના વિપક્ષી નેતાઓએ કેન્દ્ર સરકાર પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે આ નિર્ણયને અમેરિકન કાર્ડ કંપનીઓને ફાયદો પહોંચાડવા સાથે જોડીને આક્ષેપ કર્યો હતો કે સરકાર વિદેશી દબાણ હેઠળ નિર્ણય લઈ રહી છે.
કેન્દ્ર સરકારે આ આક્ષેપોને નકારી કાઢતાં કહ્યું છે કે UPI વ્યવસ્થાને લાંબા ગાળે ટકાઉ બનાવવા અને તેના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સુરક્ષા તથા નવીનતામાં રોકાણ જાળવી રાખવા માટે નવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
ગ્રાહકો માટે શું બદલાશે?
નાણા મંત્રાલયની સ્પષ્ટતા મુજબ સામાન્ય ગ્રાહકોને UPI પેમેન્ટ કરતી વખતે અલગથી MDR અથવા પ્લેટફોર્મ ફી ચૂકવવાની રહેશે નહીં. વ્યક્તિથી વ્યક્તિ (P2P) ટ્રાન્સફર પણ મફત રહેશે.
₹2,000 સુધીના સામાન્ય P2M વ્યવહારો પર પણ MDR લાગશે નહીં. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર આવા વ્યવહારો UPIના P2M વોલ્યુમના 95%થી વધુ છે.
નાના વેપારીઓને રાહત
દર મહિને QR કોડ મારફતે ₹1 લાખ સુધીની UPI રકમ મેળવતા નાના વેપારીઓને MDRમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. બીજી તરફ, પાત્ર મોટા વેપારીઓ માટે ₹2,000થી વધુના વ્યવહારો પર 0.4% MDR લાગશે.
ખાસ સેવાઓ માટે અલગ ચાર્જ
રેલવે, ઇંધણ, ટેલિકોમ, વીમા અને કેટલીક આવશ્યક સેવાઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં ₹2,000થી વધુના વ્યવહારો માટે ફ્લેટ ₹5 MDR લાગુ થવાની જોગવાઈ છે.
આ રીતે, નવા નિયમો હેઠળ UPI સંપૂર્ણપણે ચૂકવવાળું બનતું નથી. ચાર્જ મુખ્યત્વે નિર્ધારિત વેપારી વ્યવહારો માટે રહેશે, જ્યારે P2P અને ₹2,000 સુધીના P2M વ્યવહારો મફત રહેશે.
