આજે ગુજરાતનું બજેટ, નાણામંત્રી કનુ દેસાઈ સતત 5મી વખત રજૂ કરશે

ગુજરાત વિધાનસભાના બજેટ સત્રમાં નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટેનું મહત્વપૂર્ણ બજેટ રજૂ થવાનું છે. રાજ્યના નાણામંત્રી કનુ દેસાઈ સતત પાંચમી વખત બજેટ રજૂ કરીને એક નવો રેકોર્ડ સ્થાપિત કરવા જઈ રહ્યા છે. આ બજેટ માત્ર આંકડાઓનો દસ્તાવેજ નહીં, પરંતુ આગામી શહેરી ચૂંટણીઓ અને 2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરાયેલ વ્યૂહાત્મક દસ્તાવેજ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

બજેટનું કદ: ₹4 લાખ કરોડનો આંક પાર?

આર્થિક નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ, રાજ્યનું કુલ બજેટ આ વખતે ₹4,00,000 કરોડની સપાટી વટાવી શકે છે. વધતા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ, ગ્રીન એનર્જી રોકાણ અને સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓને કારણે બજેટના કદમાં નોંધપાત્ર વધારો શક્ય છે.

આવકના મુખ્ય સ્ત્રોત (રૂપીયો ક્યાંથી આવશે?)

GST અને અન્ય કરવેરા – 43.22%
જાહેર દેવું અને લોન – 30.47%
કેન્દ્રીય કરમાં રાજ્યનો હિસ્સો – 13.47%
કેન્દ્રીય ગ્રાન્ટ – 11.97%

ખર્ચની ફાળવણી (રૂપીયો ક્યાં જશે?)

વિકાસલક્ષી ખર્ચ – 65.57% (શિક્ષણ, આરોગ્ય, ઉદ્યોગ)
બિન-વિકાસલક્ષી ખર્ચ – 23.45% (વહીવટ)
દેવું ચૂકવણી – 9.16%
લોન અને પેશગી – 1.31%

મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ

1. ગ્રીન ગ્રોથ અને નેટ ઝીરો લક્ષ્યાંક

રાજ્ય ‘Green Growth’ મોડલ પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.

કચ્છ અને બનાસકાંઠામાં રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક
જાહેર પરિવહનમાં 100% ઇલેક્ટ્રિક બસો
ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન માટે સબસિડી

2. કોમનવેલ્થ અને ઓલિમ્પિક તૈયારી (Mission 2030/2036)

અમદાવાદમાં વર્લ્ડ ક્લાસ સ્પોર્ટ્સ ડિસ્ટ્રિક્ટ વિકાસ
₹2,000 થી ₹5,000 કરોડ સુધીની સંભાવિત ફાળવણી
ગ્રામ્ય ખેલાડીઓ માટે સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સ

3. સેમિકન્ડક્ટર અને GIFT City વિકાસ

સાણંદ અને ધોલેરામાં સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
GIFT Cityના બીજા તબક્કાનો વિસ્તાર
ફિનટેક યુનિવર્સિટીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણ પ્રોત્સાહન

4. આરોગ્ય ક્ષેત્રે વધારો

PM-JAY હેઠળ વધુ રોગોને આવરી લેવાની શક્યતા
આદિવાસી વિસ્તારોમાં નવી મેડિકલ કોલેજો

5. કૃષિ અને ડ્રોન ટેક્નોલોજી

ડ્રોન દ્વારા ખાતર/દવા છંટકાવ
સહકારી મંડળીઓને ગ્રાન્ટ
નેનો યુરિયા પ્રોત્સાહન

આર્થિક પડકાર: વધતું જાહેર દેવું

કુલ જાહેર દેવું: આશરે ₹3.99 લાખ કરોડ
નાગરિક દીઠ દેવું: ₹57,000
સંભાવિત દેવું (2026-27): ₹4.50 લાખ કરોડ સુધી
કુલ આવકનો 15-18% હિસ્સો માત્ર વ્યાજ ચુકવણીમાં

વિકાસની ગતિ જાળવતા દેવાના બોજને નિયંત્રિત કરવો એ સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.

વર્તમાન આંકડા (આશરે)

કુલ બજેટ કદ: ₹3.70 લાખ કરોડ
મહેસૂલી ખર્ચ: ₹2.36 લાખ કરોડ
મૂડી ખર્ચ: ₹1.34 લાખ કરોડ
કર્મચારી પગાર ખર્ચ: ₹52,847 કરોડ
પેન્શન ખર્ચ: ₹28,833 કરોડ
સબસિડી ખર્ચ: ₹27,000 કરોડ

આ બજેટને ‘વિકસિત ગુજરાત @ 2047’ના પાયા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. હવે જોવાનું રહેશે કે શું આ બજેટ ખરેખર ₹4 લાખ કરોડનો ઐતિહાસિક આંક પાર કરીને રાજ્યના વિકાસને નવી દિશા આપશે કે નહીં.